Evropski lideri dobili su nadu da bi rezultat izbora za američki Kongres mogao ograničiti moć Donalda Trumpa, bivšeg predsjednika SAD-a. Ipak, taj ishod sam po sebi ne znači poboljšanje odnosa između Washingtona i Evrope, ocjenjuje Liana Fix, stručnjakinja za vanjsku i sigurnosnu politiku iz Vijeća za vanjske odnose (Council on Foreign Relations) u Washingtonu, u analizi objavljenoj u njemačkom magazinu FOCUS.

Fix podsjeća da se “američki predsjednici koji izgube podršku Kongresa obično se više posvećuju vanjskoj politici”, jer u toj oblasti imaju više slobode nego u unutrašnjoj politici. Kod Trumpa bi ta tendencija mogla biti izraženija, budući da mu je ovo posljednji mandat i da želi ostaviti važno političko naslijeđe.

Prema njenoj analizi, jedna od najvećih evropskih briga jeste mogućnost da bi “Trumpova administracija mogla postati još nepredvidljivija prema NATO-u i Ukrajini”. Fix upozorava da bi se Trump mogao dogovoriti s Vladimirom Putinom i obustaviti logističku i obavještajnu podršku Ukrajini.

Drugi rizični scenarij bio bi smanjenje američkog vojnog prisustva u Evropi. Kremlj već dugo traži povlačenje američkih vojnika iz Poljske i baltičkih država, kao i smanjenje NATO infrastrukture u toj regiji. U najgorem slučaju, Moskva bi mogla izvesti napade dronovima kako bi provjerila bi li se primijenio Član 5. Sjevernoatlantskog ugovora o kolektivnoj odbrani.

Kremlj bi, prema toj procjeni, mogao računati na to da SAD neće pomoći evropskim državama ako Trump nezadovoljstvo izbornim rezultatom pokaže promjenom odnosa prema Evropi i Ukrajini. Fix ove mogućnosti predstavlja kao rizične scenarije, a ne kao odluke koje je Washington već donio ili potvrđene planove Moskve.

Pariz i Berlin zaokupljeni sobom

Fix ocjenjuje da evropske države moraju ojačati sposobnost djelovanja nezavisno od SAD-a. Francuska i Njemačka uglavnom su zaokupljene unutrašnjom politikom, dok su Norveška i Finska posebno aktivne u održavanju diplomatskih kontakata s Washingtonom i Moskvom.

Takav pristup razlikuje se od 2025. godine, kada su evropski lideri zajednički stali uz ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog dok je bio pod pritiskom Trumpove administracije. “Fix smatra da bi Pariz i Berlin trebali preuzeti aktivniju ulogu u odbrani evropskih interesa”, kao i u podršci Ukrajini.

Umjesto stalnog reagovanja na odluke Washingtona, Evropa bi, prema njenom mišljenju, trebala pripremiti rezervni plan vlastite sigurnosti, uključujući mogućnost da se više ne može osloniti na pomoć SAD-a. Kao prve korake predlaže zajednički evropski stav protiv obnove trgovine ruskim plinom i protiv preranog ublažavanja sankcija Moskvi, čak i uz pritisak Washingtona, te ubrzanje korištenja zamrznute ruske imovine u korist Ukrajine.