Konstitutivna sjednica Narodne skupštine bit će održana 16-og ujutru, dok bi nova Vlada Republike Srpske trebala biti izabrana do kraja godine. Te informacije nije saopštio nadležni organ, već predsjednik SNSD-a Milorad Dodik, čime se ponovo otvorilo pitanje uloge stranačkog lidera u radu institucija Republike Srpske.

Dodik je 8. novembra, u izjavi za RTRS, rekao: „16-og ujutru ćemo imati Parlament zato što poslijepodne se dešava konstitucija Predsjedništva, a Željka Cvijanović želi da prvo zakletvu položi pred svojim parlamentom.“

Formalno, Dodik nema funkciju u institucijama Republike Srpske, ali je upravo on javnosti saopštio termin sjednice Narodne skupštine i rok za izbor nove Vlade Republike Srpske. To je, prema ocjenama iznesenim u javnosti, primjer šireg političkog obrasca u kojem se odluke i informacije vezane za rad institucija povezuju s predsjednikom SNSD-a, a ne samo s izabranim zvaničnicima.

Takva praksa, kako se navodi, vidljiva je i na zvaničnim događajima i pres konferencijama. Dok se pitanja upućuju izabranim funkcionerima, lider stranke određuje ko će govoriti. Nedavno se u Banjaluci uključio u pitanje postavljeno predsjedniku Vlade Savi Miniću, pri čemu novinaru BHRT-a nije dozvolio da premijeru odgovori.

Na način funkcionisanja vlasti ukazivala je i arhivska izjava Željke Cvijanović iz 2014. godine, kada je bila bivša predsjednica Vlade Republike Srpske. Ona je tada rekla: „Meni često kažu oni zlonamjerni pa Vlada ništa drugo ne radi nego sluša Milorada Dodika... pa naravno da slušam Milorada Dodika.“

U javnosti su se, prema navodima iz članka, pojavljivale i situacije u kojima se zvaničnici pred kamerama sklanjaju stranačkom šefu. Od guranja i pomjeranja najviših funkcionera prilikom otvaranja bolnice u Trebinju do sličnih scena na skupovima u Srbiji, predstavnici institucija su se fizički udaljavali kako bi napravili prostor za Dodika.

Opozicija smatra da takav odnos pokazuje da sistem ne funkcioniše. Narodni poslanik Slaviša Marković rekao je: „Ono što je zabrinjavajuće za Republiku Srpsku i njenu budućnost da je upravo ta politika dobila podršku na prethodnim izborima. Tako da je i na građanima da odgovore sami sebi žele li da imamo državu u kojoj će vladati institucije ili državu u kojoj vlada jedan čovjek, što imamo svih ovih godina na političkoj sceni“.

Politikolog Velizar Antić ocijenio je da su institucije potčinjene Dodiku i vrhu SNSD-a. „Bilo da se radi o Narodnoj skupštini, predsjedniku ili Vladi Republike Srpske, institucije su apsolutno potčinjene Miloradu Dodiku i vrhu njegove stranke. Sve dok je on na vlasti, on je ta centralna institucija koja je zarobila sve ostale, koje bi trebale da rade svoj posao, a ne rade ga“, rekao je Antić.

Analitičari upozoravaju i da Ustav nije primjenjivan u praksi na način koji bi odgovarao njegovim odredbama. Iako Ustav i zakoni predsjedniku stranke ne daju ovlašćenja da naređuje Vladi i Narodnoj skupštini, politički analitičar Milenko Dačević smatra da se događa suprotno.

„Ustav odavno nije nikakva živa riječ, već je samo mrtvo slovo na papiru. Ako nastavimo ovako, proći ćemo kao sve zemlje koje su gradile svoju budućnost i opstanak na kultu pojedinca i ličnosti, a koje su došle u neku vrstu rasipanja, disolucije, degradiranja, opšteg društvenog, a ne samo ekonomskog propadanja. To je problem iz koga se nećemo dugoročno oporaviti“, upozorava Dačević. U zaključku članka navodi se da se institucije javno urušavaju, dok se istovremeno insistira na njihovom značaju, a Dodik po sopstvenom nahođenju raspolaže i budžetskim novcem, piše BNTV.